Dak Ontmossen in Slotervaart

Mos op uw dak in Slotervaart

Slotervaart vormt een van de grootste woongebieden van Amsterdam Nieuw-West, opgespannen tussen de Sloterplas in het noorden, de A10 in het oosten en het sportpark Sloten in het zuiden. Wie hier woont, kent de eigenaardigheden van de wijk: wijde lanen, ruime grasstroken tussen de woonblokken en lange zichtlijnen die kenmerkend zijn voor de naoorlogse stedenbouw. Diezelfde openheid die de buurt zo karakteristiek maakt, betekent voor uw dak echter dat er weinig is dat de wind, de vochtige lucht en de fijne deeltjes van het IJ tegenhoudt. Na een paar natte seizoenen ziet u op de pannen of op de dakbedekking van de bovenste woonlaag een groene waas verschijnen, die binnen twee tot drie jaar uitgroeit tot dichte mospollen langs de nokken en in de overlappen.

De situatie verschilt nauwelijks tussen de blokken aan de Burgemeester Fockstraat, de portiekflats rond het Sierplein en de eengezinsrijen aan de westzijde van de Johan Huizingalaan. Daken die jarenlang ongemoeid blijven, raken eerst poreus, vervolgens verzadigd met regenwater en uiteindelijk gevoelig voor vorstschade. Op het noorden gerichte dakvlakken drogen tussen twee buien door nauwelijks op, en op platte daken hoopt zich onder een mostapijt langzaam een laagje humus op dat de afwatering richting de hemelwaterafvoer belemmert.

Amsterdam Nieuw-West en de erfenis van het AUP

Slotervaart is geen organisch gegroeide wijk, maar het resultaat van een tekentafelplan. Het Algemeen Uitbreidingsplan, dat Cornelis van Eesteren in 1935 voor Amsterdam ontwierp en dat na de oorlog daadwerkelijk werd uitgevoerd, drukte zijn stempel op het hele stadsdeel. Slotermeer was in 1951 als eerste aan de beurt, gevolgd door Geuzenveld in 1953 en Slotervaart in 1954. De ruimte tussen de bouwblokken, de stroken groen, de scheiding tussen verkeer, wonen en recreatie — alles in deze buurt is met opzet zo bedacht. Voor de bewoners betekent dat veel licht en lucht in huis, voor de daken betekent het dat ze open en onbeschut staan ten opzichte van de Noord-Hollandse zeewind.

De voormalige stadsdelen Osdorp, Geuzenveld-Slotermeer en Slotervaart fuseerden in 2010 tot Nieuw-West. De bouwperiodes lopen daarbinnen ruwweg gelijk op: een eerste golf in de jaren vijftig, een tweede in de jaren zestig en een laatste afronding in de jaren zeventig. Dat heeft praktische gevolgen voor het dakonderhoud. De pannen, betonnen dakplaten en bitumen lagen die in deze decennia werden toegepast, naderen vrijwel allemaal het einde van hun verwachte levensduur. Tijdig ontmossen rekt die levensduur aanzienlijk op en stelt een complete renovatie soms jaren uit.

Sloterplas, ziekenhuisterrein en de microklimaten van de wijk

De Sloterplas, gegraven als zandwinning voor de bouw van Nieuw-West, is meer dan een fraai recreatiegebied. Het wateroppervlak van bijna een vierkante kilometer zorgt voor een merkbaar verhoogde luchtvochtigheid in de hele omliggende ring van wijken. Woonblokken aan de westoever, de noordoever en in de straten direct ten zuiden van het ziekenhuisterrein van het voormalige Slotervaart MC ondervinden daarvan de gevolgen. Dat het ziekenhuis sinds 2018 niet meer als zorginstelling functioneert, verandert niets aan de microklimatologische situatie. Het terrein zelf, met zijn deels leegstaande gebouwen en braakliggende stukken, vormt nog steeds een groene long binnen de wijk, met alle vochtigheid die daarbij hoort.

Daken van flats en eengezinswoningen in Nieuw-West

De woningvoorraad van Slotervaart is divers, en iedere categorie kent haar eigen dakproblematiek. De portiekflats van vier en vijf bouwlagen, herkenbaar aan hun strakke gevels en uniforme galerijen, hebben in de meeste gevallen een plat dak met bitumen of kunststof dakbedekking. Op zo’n dak verzamelt mos zich vooral langs de opstanden, rond de hemelwaterafvoeren en in de hoeken waar regenwater niet snel genoeg wegvloeit. De zogenoemde galerijflats die u verspreid in de wijk aantreft, kennen vergelijkbare daken, met als extra aandachtspunt de overgang tussen het hoofddak en de eventuele opbouwen voor liftmachinekamers of trappenhuizen.

De eengezinsrijen die met name in het zuidelijke en westelijke deel van Slotervaart staan, hebben overwegend zadeldaken met betonpannen. Deze pannen, die in de jaren zestig en zeventig massaal werden toegepast, zijn solide maar gevoelig voor verwering aan de toplaag. Zodra die toplaag is aangetast, vinden mossporen er moeiteloos houvast. Op de hoekwoningen ziet u dat het effect nog wat sterker is, omdat het dak daar aan drie zijden onbeschut staat. Renovatieblokken die in de afgelopen jaren een dakopknapbeurt kregen, hebben tijdelijk een schoner dak, maar ook daar groeit het mos terug zodra de panelen ook maar een klein beetje schaduw werpen.

Onze borstelmethode op een Amsterdams dak

Voor zowel de pannendaken als de platte daken in Slotervaart hanteren wij een mechanische borstelmethode, gecombineerd met laag-druk afspoelen. Hoge druk klinkt aantrekkelijk vanwege de snelheid, maar bij de poreuze betonpannen uit de bouwperiode van Nieuw-West zou dat de toplaag verder beschadigen en water onder de overlappen blazen. Op platte daken kan een te krachtige straal de naden van de bitumen banen openduwen, met lekkage als gevolg. Onze monteurs werken vanaf rolsteigers of vanuit de hoogwerker die wij aan de straatzijde opstellen, en verwijderen het mos eerst handmatig en met zachte roterende borstels. Pas daarna volgt de spoeling met een druk die niet hoger ligt dan die van een stevige tuinslang.

Bij flats inspecteren wij na de reiniging iedere hemelwaterafvoer en iedere opstand, en wij verwijderen ter plekke ook het bladafval en de takjes die zich rond de afvoeren hebben opgehoopt. Bij pannendaken kijken wij naar losliggende pannen, naar de toestand van de loodaansluitingen rond schoorstenen en dakkapellen, en naar de nokvorsten. Op verzoek brengen wij na de reiniging een impregnerende behandeling aan die de pannen of de dakbedekking waterafstotend maakt en die de hergroei van mos en algen meetbaar vertraagt. Voor woningen met oudere betonpannen is een coating soms een aantrekkelijke tussenstap, waarmee een complete dakvervanging nog vijf tot tien jaar kan worden uitgesteld.

Werken in een krap straatprofiel

De straten van Slotervaart zijn ruim opgezet, maar de geparkeerde auto’s en de smalle stoepen vragen om zorgvuldige planning. Voor het opstellen van een hoogwerker reserveren wij vooraf een parkeerplek bij het stadsdeel, en wij stemmen het tijdstip waar mogelijk af op de minst drukke uren. Op binnenpleinen tussen de woonblokken werken wij vrijwel altijd met een rolsteiger, omdat een hoogwerker daar simpelweg niet komt. Onze planning houdt rekening met deze specifieke situaties, zodat de overlast voor u en voor uw buren beperkt blijft tot een halve werkdag tot een hele werkdag, afhankelijk van de oppervlakte van het dak.

Service in Slotervaart, Geuzenveld en omliggende wijken

Wij werken niet alleen in Slotervaart zelf, maar in heel Amsterdam Nieuw-West en de aangrenzende delen van Noord-Holland. Bewoners van Slotermeer, Geuzenveld, Osdorp en Overtoomse Veld kunnen op dezelfde service rekenen, en datzelfde geldt voor de buurten ten oosten van de A10 zoals De Baarsjes en Bos en Lommer. Onze monteurs kennen de specifieke woningtypen van Nieuw-West goed: van de eerste portiekflats uit de jaren vijftig aan het Slotermeerlaan-tracé tot de meer recente nieuwbouw in De Aker en Nieuw Sloten. Die ervaring zorgt ervoor dat wij vooraf een realistische inschatting kunnen geven van de werktijd en van de te verwachten kosten.

Een afspraak start altijd met een vrijblijvende inspectie. Wij komen langs, bekijken het dak vanaf de straat of vanaf een uitschuifladder, beoordelen de mate van begroeiing en stellen een offerte op die u zonder verdere verplichtingen kunt vergelijken met andere aanbieders. Bij een Vve maken wij van die inspectie een schriftelijk rapport dat u in de eerstvolgende vergadering kunt voorleggen aan de medebewoners. Zo kunt u een weloverwogen beslissing nemen over het onderhoud van uw dak, zonder onder druk gezet te worden om direct ter plekke een handtekening te zetten.

Slotervaart verdient daken die net zo verzorgd zijn als de wijk zelf. Een tijdige ontmossing voorkomt grotere reparaties, verlengt de levensduur van uw dakbedekking en geeft uw woning of woonblok de uitstraling die past bij een stadsdeel waar van Eesterens denken over licht, lucht en ruimte nog altijd zichtbaar is in iedere straat.